Gösterge yöntemi
Yöntem sürümü v1.0 · Yürürlük tarihi: 21 Kas 2026
TRADO piyasa göstergesi; doğrulanmış firmaların gerçekleşen işlemlerinden, liste fiyatlarından, tekliflerinden ve talep hedef fiyatlarından, tekil firma fiyatlarını açıklamadan üretilen toplu bir referans fiyattır. Yöntem herkese açıktır ve sürümlenir.
k-anonimlik eşiği
Bir istatistik yalnızca en az 5 farklı ve doğrulanmış firmanın verisinden türetilmişse yayınlanır. Eşik sağlanmadığında hiçbir fiyat gösterilmez; yalnızca "şu an 3/5" gibi katılımcı sayısı paylaşılır. Firma adı ve tekil fiyat hiçbir koşulda yayınlanmaz.
Katkıcı başına tek oy
Her firma, kendi gözlemlerinin medyanıyla tek bir değer katar. Bir firma ne kadar çok fiyat girerse girsin ağırlığı değişmez; böylece spam ve tek firma baskınlığı engellenir. Hesapta son 7 günün gözlemleri kullanılır.
Aykırı değer ayıklama
Katkıcı değerleri arasında medyandan uzak olanlar ayıklanır (yöntem: MAD, eşik: 3.5). Böylece yazım hatası veya manipülasyon amaçlı uç fiyatlar göstergeyi bozamaz.
Güven düzeyleri
Her gösterge değeri, dayandığı veriye göre bir güven düzeyi taşır. Güven düzeyi renkle değil, ad ve açıklamayla belirtilir.
| Düzey | Anlamı |
|---|---|
| Yüksek | Gerçekleşen işlemlere dayanır ve en az 10 farklı firmanın verisi vardır. |
| Orta | Gerçekleşen işlemlere (5–9 firma arası) ya da alış ve satış tarafının orta noktasına dayanır. |
| Düşük | Yalnızca satış fiyatlarına (liste, teklif, anket) dayanır; işlem verisi henüz yetersizdir. |
| Yetersiz | Yayın eşiği (en az 5 farklı doğrulanmış firma) henüz sağlanmadı. |
Veri kaynakları
- Gerçekleşen işlemler: onaylanmış siparişler.
- Satış tarafı: ürün fiyat listeleri, teklifler ve operasyon fiyat anketleri.
- Alış tarafı: talep (RFQ) hedef fiyatları; tekil hedef fiyat hiçbir zaman açılmaz.
- Dış referanslar yalnızca bilgi amaçlıdır; istatistiğe girmez.
Başlık gösterge seçimi
Sıra: gerçekleşen işlem, ardından alış-satış orta noktası, ardından satış fiyatı. Her göstergede hangi veriye dayanıldığı "Temel" alanında belirtilir.
Normalizasyon
Her gözlem, serinin temeline çevrilerek karşılaştırılabilir hâle getirilir:
- Vade: fiyat, kotasyon para biriminin faiziyle peşin eşdeğerine çevrilir.
- Ölçü birimi: aynı boyut içinde serinin birimine çevrilir; uyumsuz birimler dışlanır.
- Kur: gözlem tarihinden önceki en güncel kurla serinin para birimine çevrilir; kur yoksa gözlem dışlanır.
- KDV: seri temeli KDV hariçtir; KDV dahil girilen fiyatlar ayrıştırılır.
- Teslim şekli (Incoterm): bu sürümde hesaplanmaz; serinin teslim şekliyle uyuşmayan gözlemler dışlanır.
Sınırlamalar
- Gösterge bilgi amaçlıdır; yatırım tavsiyesi veya düzenlenmiş piyasa verisi değildir.
- Az katılımcılı serilerde değerler dar bir firma grubunu yansıtabilir; güven düzeyini dikkate alın.
- İplik serilerinde yalnızca Ne numaralandırma sistemi eşleşir; Nm veya Tex ile girilen eşdeğer ürünler eşleşmez.
- Navlun ve teslim şekli düzeltmesi yapılmaz.
- Günlük değer her gün 18:00'de (İstanbul) yayınlanır; geçmiş değerler değişmez, düzeltmeler "Düzeltilmiş değer" notuyla işaretlenir.
Sürümler ve değişiklik günlüğü
Yöntem değişiklikleri önceden duyurulur; her gösterge değeri hesaplandığı yöntem sürümünü taşır.
| Sürüm | Yürürlük tarihi |
|---|---|
| v1.0(güncel) | 21 Kas 2026 |
Parametre özeti
| Parametre | Değer |
|---|---|
| sides.ask | ask, quote, manual |
| sides.bid | bid |
| sides.trade | trade |
| outlier.method | mad |
| outlier.threshold | 3.5 |
| outlier.applied_on | contributor_values |
| price_basis.tax | excluded |
| price_basis.payment | prepaid_equivalent |
| price_basis.incoterm | series |
| window_days | 7 |
| central_tendency | median; trimmed_mean(10%); vwap for trades |
| min_contributors | 5 |
| contributor_value | median of own observations (per side) |
| discount_rate_annual.EUR | 0.06 |
| discount_rate_annual.TRY | 0.45 |
| discount_rate_annual.USD | 0.1 |
| headline_basis_order | trade, mid, ask |
| eligible_contributors | kyb_verified only (org_id NULL = ops-controlled manual entry) |
Not: Vade iskonto oranları endeks kurulunca belirlenir; kurulumdaki değerler yer tutucu olabilir.
Bu gösterge bilgi amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.